Nelleke Noordervliet over de verwantschap tussen kunst en wetenschap

Zien. Kijken. Daar begint het mee. Kijken naar wat er is. Zien wat er niet is. En dan die twee samenbrengen. De kunstenaar doet het, de wetenschappelijk onderzoeker doet het, de ingenieur doet het. De kunstenaar vult de werkelijkheid aan met zijn hoogstpersoonlijke commentaar erop. De beeldhouwer hakt uit een brok marmer de Denker tevoorschijn en voegt hem toe. De dichter beschrijft jonge sla in september: het breekt ons hart. De componist laat de eindeloos herhaalde variatie van patronen horen in een canto ostinato. De onderzoeker ziet een ziek kind lijden en zoekt naar een middel om dat te verlichten. Creativiteit vraagt een voortdurende aandacht, een ontvankelijkheid voor het ongewone en afwijkende, een openstaan voor het onmogelijke. De oplossing komt niet als een inspiratie maar als het resultaat van koppigheid.

Denk niet gering over de inspanning de aandacht gericht te houden op dat wat er niet is maar zou moeten zijn. Het idee, de vorm ontsnapt talloze malen, verbergt zich, is ongrijpbaar, nu eens schijnbaar dichtbij, dan weer totaal achter de horizon verdwenen. Moed is nodig en ook het talent om teleurstellingen te verwerken. Nou ja,een tikkie geluk is wel prettig: al moet je ook de ongezochte vondst kunnen herkennen.

 

 fotograaf: Maaike Engels

fotograaf: Maaike Engels

Ik heb mateloze bewondering voor vakmanschap, of dat nu de ambachtelijkheid van een goede timmerman is of die van een wereldberoemde pianist. Het komt niemand aanwaaien. Je krijgt het niet cadeau. Talent en toeval zijn onvoldoende voorwaarden voor het maken van iets moois of het vinden van een nieuwe therapie. Toewijding is het meest noodzakelijke attribuut.

In werken van kunst en wetenschap zie je het meteen. Je voelt het. Is er liefde in een NMR-apparaat, een minuscuul neurochirurgisch hulpstukje, een viool, in het Portret van een Oude Man? Ja, volop. Alles wat ontstaat en wordt gemaakt om het leven intenser te beleven en te waarderen bevat liefde. Geen softe sentimentaliteit of weekhartigheid, maar harde kristallijnen liefde, die moed geeft.

Kunst en wetenschap zijn door die liefde en toewijding op een diep niveau verwant.  

Nelleke Noordervliet